Osteopathie voor honden
Over interpretatieverschillen, dreigende communicatie en anonieme meldingen
Geschreven voor Beroepsvereniging de Hondenosteopaat HDO
Vrijdag 2 januari 2026
Jarenlang heb ik me afgevraagd waarom ik rechten heb gestudeerd en in de advocatuur en juridische wetenschap heb gewerkt, terwijl mijn hart altijd bij dieren lag. Het antwoord op deze vraag kwam in het najaar van 2025 toen de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (hierna: de NVWA) op hun website een overzicht publiceerde genaamd “Welke behandelingen mag ik uitvoeren bij een dier?” In dit overzicht geeft de NVWA aan dat zij onder andere osteopathie zien als diergeneeskundige handeling, die enkel mogen worden uitgevoerd door geregistreerde diergeneeskundigen.
In navolging van dit bericht ontstaat onrust en angst; de communicatie van de NVWA wordt veelvuldig gedeeld op sociale media, met daaronder verdeelde (en vaak felle) reacties. Beroepsbeoefenaars worden overvallen door dit bericht, huisdier eigenaren maken zich zorgen over hun keuzevrijheid en beroepsverenigingen roepen hun leden op om (anoniem) melding te maken (lees: te klikken in plaats van het gesprek aan te gaan) bij de NVWA. Al deze partijen (waaronder de NVWA, diergeneeskundigen, complementaire therapeuten, huisdier eigenaren, dierenliefhebbers, etc) hebben één en hetzelfde belang, te weten; het welzijn van dieren waarborgen. Er ontstaat verdeeldheid, waar eenheid van belang is.
De angst binnen de beroepsgroep greep me aan; mensen stopten met hun praktijk en het helpen van dieren uit angst, er gingen verhalen rond over gruwelijke hoge boetes van 25.000 euro die door de NVWA zouden zijn uitgedeeld en er ontstonden (anonieme) klikclubjes. Dit deed mij besluiten om nadat de spreekwoordelijke toga in de wilgen hing, als vanouds de wetgeving en jurisprudentie in te duiken. Zodra ik de opgevraagde informatie van de NVWA binnen heb (zie hieronder meer informatie daarover) kom ik, voor de geïnteresseerden en mensen met een slaapprobleem, nog een keer bij jullie terug met het volledige juridische verhaal.
Mensen die (online) roepen “de wet is duidelijk” hebben de wetgeving en parlementaire geschiedenis niet gelezen. De Wet dieren is een kaderwet en kent een aantal definities, waaronder de definitie voor diergeneeskundige handeling. Wanneer enkel en alleen naar de letterlijke woorden van deze definitie wordt gekeken, vallen álle handelingen richting dieren onder dit begrip; niet alleen osteopathie en alle complementaire therapieën, maar ook het werk van een hondentrimsalon, een fokker die zijn teef bijstaat tijdens een bevalling, een pensionhouder die een bang dier geruststelt, het werk van een trainer en gedragskundige, etc. etc. De lijst is eindeloos. Wanneer je niet alleen kijkt naar de letterlijke bewoordingen van een definitie, maar de gehele wet met open normen en de parlementaire geschiedenis meeneemt in de beoordeling vallen de handelingen van een osteopaat bij de wettelijk geregelde intrinsieke waarde van het dier en de algemene zorgplicht, en niet onder een diergeneeskundige handeling. De NVWA is een handhavende instantie, geen wetgever. We verschillen dus met elkaar van mening over de interpretatie van een definitie.
Omdat de Wet dieren een kaderwet is en vol met open normen staat, is de wet voor de NVWA ook heel moeilijk te handhaven. Daarom heeft de wetgever de handhaver in de parlementaire geschiedenis de opdracht gegeven met de praktijk hierover in gesprek te gaan. De praktijk staat open om het gesprek aan te gaan over onder andere kwaliteit van behandelaars, maar bangmakerij vanuit een overheidsinstelling om daarmee een probleem op te lossen kan de bedoeling niet zijn.
Op 10 november zijn Anja Marcinski en ik in gesprek gegaan met de NVWA. Door de NVWA is aangegeven dat zij meldingen hebben ontvangen en diepgaand onderzoek hebben verricht naar osteopathie en cranio-sacraal therapie voor dieren. Uit dit onderzoek volgt dat er in de praktijk sprake zou zijn van het stellen van westers medische diagnoses en diergeneeskundige handelingen. Een beeld dat wij absoluut niet herkennen. Van de ontstane onrust zeggen zij op de hoogte te zijn, maar door de duidelijke uitkomsten van hun onderzoek is hier niks aan te doen. Omdat ik niet inhoudelijk kan spreken over stukken die ik van onze gesprekspartners niet in mag zien, heb ik op 12 november een verzoek om inzage ingediend op basis van de Wet open overheid. Deze wet regelt de openbaarheid van bestuur door openbaarmaking van informatie door de Nederlandse overheid. Ik heb dit verzoek breder ingestoken voor alle complementaire therapieën. Tot op heden heb ik nog geen stukken mogen ontvangen. De laatste update hierin is dat de stukken door de behandelaar van mijn verzoek bij de NVWA zijn ontvangen, maar dat hier informatie in staat die betrekking heeft op derden. Deze derden kregen vier weken de tijd om hun zienswijze in te dienen over de openbaarmaking van de stukken. Wie deze derden zijn en over welke informatie het gaat is mij onbekend en moeten we, voor nu, afwachten.
Op 11 november valt bij één van onze leden een brief getekend door het afdelingshoofd Dier van de NVWA op de mat. In deze brief stelt de NVWA dat een melding is binnengekomen dat een diergeneeskundige handeling onbevoegd is uitgevoerd. De ontvanger van de brief dient zelf aan de wet te toetsen. Daarnaast is in de brief opgenomen, dat het onbevoegd uitoefenen van diergeneeskundige handelingen gevaren kan opleveren voor de gezondheid en het welzijn van dieren en dat direct gestopt moet worden met het uitvoeren van diergeneeskundige handelingen. Wanneer iemand geen juridische achtergrond heeft, maar dag in dag uit bezig is om met liefde het beroep uit te oefenen, voelt deze brief als een dreigende klap in het gezicht. Iedere vorm van toelichting over de aard van de handelingen die volgens de NVWA als diergeneeskundige handelingen kwalificeren of specificatie over de melding ontbreken. Er is geen enkele vorm van hoor- en wederhoor.
Meldingen bij een overheidsinstelling zouden moeten gaan om dierenwelzijn; voor situaties waarin fouten zijn gemaakt. Zodat een handhaver kan handhaven en door de beroepspraktijk van fouten geleerd kan worden. Wanneer dit gebeurd om persoonlijke of zakelijke redenen is dit niet in het belang van dieren en brengt het veel leed en schade toe. Open met elkaar in gesprek of de focus verleggen naar de eigen zaken zou dan mijn bescheiden advies zijn.
Namens de beroepsvereniging en haar leden hebben wij naar het afdelingshoofd Dier schriftelijk gereageerd dat wij zijn conclusies niet onderschrijven. Zonder informatie over specifieke handelingen of over de melding is inhoudelijk en zorgvuldig reageren onmogelijk. Wij hebben vermeld (en nader toegelicht) dat osteopathie een complementaire (holistische) geneeswijs is en daarmee past binnen de wettelijk geregelde intrinsieke waarde van het dier en de algemene zorgplicht, en geen diergeneeskundige handeling is. We verschillen met de NVWA van mening over de interpretatie van het begrip diergeneeskundige handeling in relatie tot osteopathie voor dieren en tot dit is opgehelderd, gaan wij door met ons werk in het belang van het welzijn van dieren.
Een reactie kregen wij per mail van een medewerker van het klantcontactcentrum van de NVWA die onze brief had voorgelegd aan een inhoudsdeskundige. Zij noemt de brief die door de NVWA is verzonden een informatieve brief, die verwijst naar openbaar toegankelijke informatie. Aanleiding voor de brief was een binnengekomen melding. Er is door de NVWA geen onderzoek ingesteld, er is niet handhavend opgetreden en de brief geeft geen oordeel over het bedrijf of concreet verrichte handelingen. De brief is dus uitsluitend bedoeld om de ontvanger te informeren over de geldende wet- en regelgeving. Aan hoor- en wederhoor doet de NVWA in dit stadium niet. De ontvanger van de brief wordt er nogmaals op gewezen zelf de wet- en regelgeving te moeten toetsen. Het is mij een raadsel waarom een overheidsinstantie die op de hoogte zegt te zijn van de onrust en angst binnen een beroepsgroep, zulke dreigende (al noemen zij het informatieve) brieven stuurt zonder inhoudelijke informatie.
Concluderend is de stand van zaken een beroepsgroep die in angst leeft maar moedig doorgaat in het belang van dieren, een overheidsinstantie die mensen bang maakt en (zonder op de inhoud in te gaan) oproept te stoppen met hun praktijk, eigenaren die niet weten waar zij met hun dieren nog terecht kunnen, dieren die de zo nodige behandeling mogelijk missen en personen die (anoniem) klikken zonder het gesprek aan te gaan.
Wordt vervolgd...
Liefs,
Eva Roosendaal